Trang chủ / Câu chuyện Nhật Bản / Nhật Bản – Lễ nghi và những điều cấm kỵ

Nhật Bản – Lễ nghi và những điều cấm kỵ

Hai từ Nhật Bản có nghĩa là “gốc của mặt trời”, “đất nước mặt trời mọc” và được nhắc đến lần đầu tiên vào thế kỷ thứ 8 trong quyển “Nhật Bản thư ký”. Trước và sau thế kỷ thứ 8, Nhật Bản đã trải qua những cuộc cách tân lớn, xây dựng một quốc gia hoàn thiện, xác lập chế độ thiên hoàng, từ đó chính thức lấy tên nước là Nhật Bản.

Nhật Bản là một quốc đảo nằm chếch về hướng Tây Thái Bình Dương. Phía Tây cách Trung Quốc khoảng 400 hải lý, phần phía Nam cách đảo Đài Loan hơn 100 hải lý và cách bán đảo Triều Tiên 120 hải lý về phía Tây Bắc.


Tổng diện tích của nước Nhật là 377.700 km2. Dân số chủ yếu là người Nhật, một số ít là người Ainu, người Triều Tiên và người Hoa.
Cả nước Nhật được chia thành 1 đô, 2 phủ, 43 huyện (bao gồm cả Okinawa), phân cấp hành chính dưới huyện là thị, định, thôn. Thủ đô là Tokyo. Căn cứ vào địa lý và văn hóa, đặc trưng kinh tế, Nhật Bản thường được chia thành 8 khu vực lớn, bao gồm: vùng Hokkaidō, vùng Đông Bắc, vùng Kantō, vùng Trung Bộ, vùng Kinki (còn gọi là vùng Kansai), vùng Chūgoku, vùng Shikoku và vùng Kyushu-Okinawa.
Hoa anh đào là quốc hoa của Nhật Bản. Họ yêu thích dáng vẻ thuần khiết, tao nhã và cao quý của hoa đào; yêu cái sắc xuân tuyệt đẹp mà hoa anh đào mang lại cho con người, yêu cái tính cách hào sảng của hoa anh đào mỗi khi rơi mà không một chút do dự. Người Nhật xem hoa anh đào là niềm tự hào của dân tộc Nhật Bản, tượng trưng cho đức tính cần cù, dũng cảm và trí tuệ của nhân dân Nhật Bản.

Trong giao tế và tiếp đãi khách
Trong tiếp đãi người khác và xử lý công việc, người Nhật luôn tỏ ra lịch sự, nho nhã, thái độ hân hoan, niềm nỡ. Khi gặp mặt thường cúi người chào hỏi, lễ độ và chú trọng phép tắc. Lời nói khiêm nhường, ngôn từ văn minh, nói chuyện giọng điệu nhẹ nhàng, từ tốn. Trong giao tế, người Nhật rất thích dùng những lời lẽ khiêm tốn, khéo làm vui lòng người. “Xin chiếu cố nhiều hơn”, “cơm đạm canh bạc, tiếp đón chưa chu đáo” v.v… là cách nói mà người Nhật hay dùng.

Họ cũng rất chú trọng đến cách ăn mặc và dáng vẻ bên ngoài, trong những hoạt động chính thức, công khai thường phải mặc lễ phục, phổ biến là complet. Ngoài ra, trang phục được yêu thích nhất vẫn là kimono.

Người Nhật có thói quen uống trà và thường thích uống trà ấm. Khi rót trà, để bày tỏ thái độ trân trọng nhất đối với khách, họ thường rót trà gần đầy ly (khoảng 8/10 ly trà). Còn khi uống rượu, họ thích việc chủ khách cùng rót rượu cho nhau, không có thói quen rượu ai người ấy tự rót, tự uống. Sau khi chủ rót rượu mời, khách sẽ lập tức đón lấy bình rượu và rót mời lại chủ, họ cho rằng làm như vậy để biểu thị sự bình đẳng và tình hữu nghị giữa chủ và khách.

Người Nhật không có thói quen dùng thuốc lá mời khách, khi hút thuốc họ hầu như không mời người khác hút cùng, bởi vì hút thuốc lá không tốt cho sức khỏe, không thể lấy nó để tiếp đãi bạn bè.

Quan niệm về thứ bậc của người Nhật rất mạnh mẽ, ranh giới giữa cấp trên và cấp dưới, giữa người lớn tuổi và người nhỏ tuổi được phân định một cách rõ ràng. Phụ nữ thường thể hiện sự tôn trọng tuyệt đối với nam giới.

Người Nhật mỗi khi gặp nhau thường cúi người chào. Những người quen biết khi gặp nhau thường cúi người khoảng hai ba giây, nếu gặp được bạn thân, thời gian cúi chào có thể dài hơn một chút; nếu gặp người có địa vị cao trong xã hội hoặc người lớn tuổi, phải đợi người kia ngẩng đầu lên mới được phép ngẩng đầu, trường hợp đặc biệt còn phải cúi chào nhiều lần.

Trong giao tiếp, tuyệt đối không được dùng tên của người Nhật để xưng hô, chỉ có người trong gia đình và bạn bè rất thân thiết với nhau mới được dùng tên để xưng hô khi nói chuyện. Khi gọi “ngài xx” phải thêm từ “san” phía sau họ của người Nhật.

Chủ đề cấm kỵ trong các cuộc nói chuyện với người Nhật là chiến tranh Thế giới thứ hai.

Bất luận là trong ngoại giao, làm ăn hay giao tế thông thường, phải tuyệt đối đến đúng giờ trong các cuộc hẹn với người Nhật.

Các thương nhân người Nhật hay mời đối tác kinh doanh dự tiệc, các buổi tiệc hầu như lúc nào cũng diễn ra tại một quán ăn kiểu Nhật hay quán bar, được tổ chức rất thịnh soạn và kéo dài nhiều giờ đồng hồ.

Trước khi vào nhà người Nhật cần phải cởi giầy, nhưng nếu là nhà ở kiểu phương Tây thì có thể không cần cởi giầy. Tiếp đãi khách tại nhà riêng là điều rất hiếm gặp ở người Nhật. Nếu bạn đến làm khách tại nhà một người Nhật, ngay khi bước vào cửa việc đầu tiên là bạn nên cởi nón và tháo găng tay, sau đó là cởi giầy. Theo thói quen của người Nhật, bạn nên mang đến tặng cho nữ chủ nhân một hộp bánh ngọt hay kẹo thay vì hoa tươi.

Quà tặng
Trong giao tế ngoài xã hội, người Nhật không chỉ chú trọng đến việc tặng quà cho nhau, mà còn chú ý đến giá trị thực tế và màu sắc của món quà. Họ thường tặng người khác những món quà nhỏ; theo lệ thường, hay sử dụng màu vàng trắng hoặc đỏ trắng để tặng trong những chuyện vui vẻ, tốt lành, khi gặp chuyện buồn, không may, món quà thường được gói màu đen, màu trắng hoặc màu xám tro. Họ đặc biệt có cảm tình với màu trắng vì cho rằng đó là màu thể hiện sự thuần khiết, yêu thích màu vàng vì được xem là màu của ánh mặt trời, mang đến cho người ta cảm giác an lành, vui vẻ, kiêng kỵ màu xanh lá cây và màu tím.

le nghi
Nếu như người Nhật tặng quà cho bạn, bạn nên lập tức bày tỏ sự cảm ơn, nhưng hãy chờ người tặng khẳng định chuyện tặng quà thêm một vài lần trước khi tiếp nhận món quà đó, và phải dùng hai tay để đón lấy món quà.

Người Nhật rất thích người khác tặng quà cho họ. Quà phải được gói cẩn thận bằng giấy màu, màu sắc phải nhu, không được gói, kết với đồ trang trí có hình tròn. Họ đặc biệt thích rượu Brandy và thịt bò đông lạnh. Những món quà đi thành từng đôi được cho là báo hiệu của vận may, vì vậy một cặp khuya măng-sét cài cổ tay áo sơ-mi hay một hộp bút có một cặp bút chì hoặc bút máy là những món quà được người Nhật rất ưa chuộng. Bất kể là món quà gì cũng không được tặng số bốn, bởi vì số bốn trong tiếng Nhật phát âm gần giống với từ “tử” (chết chóc).

Trong việc tặng hoa, người Nhật có rất nhiều kiêng kỵ: kiêng kỵ tặng hay bày trí bằng hoa sen; khi đi thăm người bệnh tuyệt đối không tặng hoa sơn trà, cây tiên khách lai, các loại hoa có màu vàng nhạt và màu trắng. Bởi vì hoa sơn trà khi tàn úa, cả đóa hoa sẽ rụng xuống, thể hiện cho điều không may mắn; hoa tiên khách lai trong tiếng Nhật có âm đọc là “hy khổ lạp diện”, mà từ “hy” trong tiếng Nhật và “tử” đọc giống như nhau; hoa màu vàng nhạt và màu trắng là những loại hoa theo truyền thống người Nhật đã không thích.

Người Nhật rất e ngại đối với những đồ vật có hình hoa cúc hoặc trang trí hình vẽ hoa, bởi vì nó là dấu hiệu của hoàng gia, thường họ không dám hoặc không thể nhận những món quà hoặc tiếp đãi dạng này.

Dân gian Nhật cho rằng rùa đen, các loài chim hạc tượng trưng cho sự trường thọ, cát tường, còn cáo và chồn thường bị căm ghét vì sự gian xảo, quỷ quyệt, dối trá. Chính vì vậy, người Nhật cảm thấy khó chịu với những đồ vật trang trí có hình vẽ cáo hoặc chồn. Họ cũng rất ghét mèo có mắt màu vàng hoặc trắng bạc, vì theo quan niệm gặp phải những con mèo này sẽ bị xui xẻo.

Ăn uống
Khi sử dụng đũa người Nhật cũng có nhiều cấm kỵ:

Kỵ cắm thẳng đũa trong chén cơm vì mang hàm ý dành cúng riêng cho người chết; cấm dùng lưỡi liếm đũa vì điều này rất khó coi; kỵ dùng đũa để xuyên hay cắm vào thức ăn để ăn, họ cho rằng đây không phải là cử chỉ hay trên bàn ăn; không được phép dùng đũa bới, lựa thức ăn, hoặc xới lựa món không ăn rồi chuyển sang một món khác, những hành động này đều bị đánh giá là thiếu lịch sự, khiến người khác cười chê. Tuyệt đối không dùng đũa vắt ngang qua chén dĩa, việc này sẽ làm liên tưởng đế những điều không may. Người Nhật kiêng kỵ dùng cùng một đôi đũa để gắp thức ăn lần lượt cho mọi người trong cùng bàn ăn, vì nó gợi đến hình ảnh di chuyển hài cốt của người chết trong nghi thức hỏa táng của Phật giáo.

Người Nhật có rất nhiều quy định kiêng kỵ trong ăn uống. Khi tiếp khách, không nên múc cơm quá đầy, cũng không múc quá ít vừa dùng một muỗng đã hết; họ cũng rất kỵ việc người khách chỉ ăn một chén cơm, cho dù chén thứ hai chỉ mang tính tượng trưng nhưng bạn cũng nên ăn thêm một chút, vì người Nhật quan niệm việc chỉ ăn một chén cơm biểu hiện khách và chủ không có duyên với nhau; kỵ trong khi ăn cơm chỉnh trang lại y phục hoặc dùng tay xoa đầu, vuốt tóc, vì đây là cử chỉ mất vệ sinh và không lịch sự.

Người Nhật thường không ăn thịt mỡ và nội tạng heo, cũng có người không ăn thịt dê và thịt vịt.

Do hoàn cảnh địa lý và môi trường đặc thù, người Nhật có thói quen ăn uống rất độc đáo, đặc điểm nổi bật nhất trong “ẩm thực Nhật Bản” chính là dùng các loại hải sản như cá, tôm, sò,… làm nguyên liệu nấu nướng chính, có thể là ăn nóng, ăn lạnh, ăn sống hoặc ăn chín. Thức ăn chính của người Nhật là gạo, các loại lương thực chính khác có lúa mì, lúa mạch, gạo kê, ngô, kiều mạch, gạo nếp, đậu tương, đậu đỏ, khoai lang,…. Vào dịp lễ, sinh nhật họ thường thích ăn cơm đậu đỏ để được may mắn. Họ rất thích các loại nước sốt và súp miso, vì chúng chứa nhiều protein và chất sắt, dễ tiêu hóa, thích hợp cho những người già yếu, bệnh tật, đồng thời cũng là một trong những món ăn không thể thiếu trong thực đơn của các gia đình người Nhật. Họ thường không thích những món ăn có vị mặn, ưa thích các món ăn ngọt, chua và hơi có vị cay.

Những thói quen và kiêng kỵ khác
Hầu hết người dân Nhật đều theo Thần đạo (Shinto) (tôn thờ chủ yếu là Thần Mặt trời Amaterasu) và Phật giáo đại thừa; tuân theo giới luật “quá giờ ngọ không ăn”.

Họ không thích màu tím, cho rằng đây là màu sắc của u buồn, đau thương; kỵ nhất màu xanh lá cây vì cho rằng đây là màu của điều không may, xui xẻo.

Ngoài số 4, trong tặng quà người Nhật cũng kỵ số 9, món quà như vậy sẽ khiến người nhận hiểu nhầm với ý nghĩa bạn xem chủ nhân là người xấu, kẻ cướp.

Họ kỵ chụp hình chung 3 người, cho rằng người ở giữa sẽ bị hai người hai bên kềm kẹp, đó là điềm không may mắn.

Họ kiêng kỵ động chạm vào thân thể người khác, cho rằng đây cử chỉ thiếu lịch sự.

Kiêng kỵ khi nằm hoặc ngủ, đầu quay về hướng bắc, vì cho rằng chỉ có người chết đầu mới đặt quay về hướng bắc.

Người Nhật thường không hỏi giá tiền của món đồ mà bạn mua vì cho rằng đó là hành động bất lịch sự, tương tự họ cũng không thích bạn đánh giá món đồ mà đối phương mua là thứ rẻ tiền vì đó là việc làm thô lỗ, bởi vì người Nhật không muốn bị người khác cho rằng khả năng kinh tế của mình thấp, chỉ có thể mua hàng rẻ….

Đọc thêm

Người Nhật ứng dụng chủ nghĩa tối giản ra sao trong đời sống?

Từ lâu, người Nhật luôn hướng đến lối sống tối giản. Họ tạo thói quen …

Leave a Reply