Trang chủ / Câu chuyện Nhật Bản / Học hỏi Nhật Bản: Xem người Nhật giải bài toán giao thông.

Học hỏi Nhật Bản: Xem người Nhật giải bài toán giao thông.

Với dân số khoảng 13 triệu người, Tokyo có mật độ dân số cao nhất ở đất nước mặt trời mọc. Tổ chức giao thông ở Tokyo luôn là một bài toán hóc búa đặt ra cho các nhà quy hoạch đô thị của thành phố này.
(TT&VH Cuối tuần) – Với dân số khoảng 13 triệu người, Tokyo có mật độ dân số cao nhất ở đất nước mặt trời mọc (gần 6.000 người/km2) và cũng là một trong những thành phố có mật độ dân số cao nhất trên thế giới. Nếu tính cả những người sống ở các tỉnh lân cận nhưng làm việc ở Tokyo, mật độ dân số nơi đây còn cao hơn rất nhiều. Vì vậy, tổ chức giao thông ở Tokyo luôn là một bài toán hóc búa đặt ra cho các nhà quy hoạch đô thị của thành phố này.

Phương tiện công cộng là chủ yếu

Để giải bài toán đó, các nhà quy hoạch đô thị Nhật Bản đã phát triển một hệ thống giao thông công cộng hiện đại và đa dạng ở Tokyo. Hệ thống này gồm các tuyến tàu điện nổi, tàu điện ngầm và các loại hình vận tải công cộng khác như xe buýt, xe điện và xe lửa một ray. Theo thống kê của chính quyền Thủ đô Tokyo, riêng ở khu vực 23 quận nội đô, số lượng người sử dụng các phương tiện công cộng bình quân lên tới 28,25 triệu người/ngày. Điều này đã góp phần làm giảm tình trạng tắc đường và tai nạn giao thông.
Trong số các loại phương tiện giao thông ở Tokyo, phương tiện phổ biến nhất là tàu điện nổi và tàu điện ngầm. Hệ thống tàu điện ngầm ở Tokyo có tổng cộng 13 tuyến và 274 nhà ga, kết nối 23 quận, hàng ngày, số lượng khách sử dụng tàu điện ngầm bình quân lên tới hơn 8 triệu người, cao nhất trên thế giới.

Mặc dù vậy, số lượng khách sử dụng tàu điện ngầm chỉ chiếm 22% trong tổng số lượng hành khách được chuyên trở trên các tuyến đường sắt ở vùng Thủ đô Tokyo. Các tuyến tàu điện nổi Yamanote và Chuo-Sobu do công ty đường sắt Đông Nhật Bản (JR East) điều hành mới là những phương tiện đóng vai trò huyết mạch trong hệ thống giao thông công cộng ở trung tâm Tokyo.

Cùng với sự tiện lợi và đúng giờ, một điểm nổi bật khác của hệ thống tàu điện nổi và tàu điện ngầm ở Tokyo đó là hệ thống thông tin và chỉ dẫn ở các ga tàu rất rõ ràng và dễ hiểu. Các tuyến tàu điện được phân biệt bằng đường kẻ màu và số hiệu, trong khi các nhà ga đều được đánh số thứ tự và được mã hóa theo tên của tuyến tàu điện đó. Vì vậy, khi mới tới Nhật lần đầu, tôi vẫn có thể sử dụng tàu điện một cách thành thạo chỉ sau một vài ngày.
Ở Tokyo (và cả Nhật Bản), ngoại trừ xe đạp, các loại phương tiện cá nhân khác không được khuyến khích sử dụng nên người sử dụng thường phải chịu rất nhiều loại chi phí. Chẳng hạn, để sở hữu ô tô, bạn phải trả tiền lệ phí môi trường cho chính quyền thành phố (gần 650 USD/năm), phí bảo hiểm xe ô tô (từ 500 đến 2.500 USD/năm), thuế đặc biệt tính gộp vào giá xăng cùng với lệ phí gửi xe hàng tháng, phí đường cao tốc và phí gửi xe ở các điểm đỗ công cộng (tính theo giờ). Bên cạnh đó, cứ 1 hoặc 2 năm (tùy thuộc vào thời gian sử dụng xe), bạn phải đem xe đi kiểm định với chi phí không nhỏ. Đấy cũng là một lý do khuyến khích người dân Nhật sử dụng phương tiện giao thông công cộng

Ý thức mang tính quyết định
Mặc dù có một hệ thống giao thông công cộng phát triển nhưng để đảm bảo giao thông thông suốt ở thành phố đông dân nhất Nhật Bản này, ý thức chấp hành luật lệ giao thông của người dân có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Ở Tokyo, cho dù vào ban ngày hay ban đêm, có cảnh sát hay không, khi gặp đèn đỏ, mọi phương tiện giao thông và người đi bộ đều tự giác dừng lại. Các xe ô tô luôn đi theo đúng làn đường quy định, ngay cả những khi tắc đường. Vì vậy, trong trường hợp có ùn tắc giao thông, các phương tiện vẫn có thể tiếp tục di chuyển nhưng với tốc độ chậm hơn. Trong trường hợp bạn đi nhầm làn đường ở các nút giao thông, bạn phải tiếp tục đi làn đường đó và sau đó tìm đường quay lại. Điều này khác hẳn cách hành xử “kiểu đồng hồ cát” ở Việt Nam, có nghĩa khi tắc đường, người tham gia giao thông thường tìm mọi cách thoát khỏi điểm ùn tắc như chuyển sang làn khác ít người hơn, đi lên vỉa hè và thậm chí đi ngược chiều hoặc quay đầu xe giữa đường, khiến cho tình trạng ùn tắc trở nên trầm trọng hơn. Do vậy, đa số người Việt sang Nhật đều cho rằng lái xe ở Tokyo dễ hơn rất nhiều bởi vì, bạn chỉ cần đi đúng làn đường quy định, không có chuyện tạt đầu, lạng lách hay đánh võng.

Ở Tokyo, bạn phải nắm vững một số quy định bất thành văn. Nếu không, bạn sẽ đối mặt với những ánh mắt khó chịu của những người khác. Chẳng hạn, khi đi thang cuốn, bạn phải đứng ở bên trái. Bên phải thang cuốn dành cho những người bận rộn. Hay khi đi lên tàu hay vào thang máy, bạn phải đứng chờ ở hai bên cửa, chờ cho những người ở trong toa tàu hoặc thang máy ra hết, bạn mới bước vào. Trên các phương tiện công cộng như tàu điện hoặc xe buýt đều có chỗ ngồi ưu tiên dành cho người cao tuổi, phụ nữ đang mang thai hoặc trẻ nhỏ. Ở một số tuyến tàu nhất định, các nhà điều hành thậm chí còn dành riêng một số toa cho phụ nữ vào những giờ cao điểm. Khi đi tàu điện hoặc xe buýt, bạn không được gọi hoặc nghe điện thoại, nhất là khi đứng ở gần chỗ ngồi ưu tiên.
Người Nhật vẫn nổi tiếng là những người nguyên tắc. Tôi đã chứng kiến nhiều trường hợp nhân viên bán hàng từ chối thanh toán cho người mua hàng (thường là người nước ngoài) không xếp hàng theo thứ tự ở quầy tính tiền. Có lẽ nhờ vậy, “văn hóa xếp hàng” đã thấm vào máu của người dân nơi đây. Khi đi lên các phương tiện công cộng như tàu điện và xe buýt, đi vào siêu thị mua hàng hay đi xem ca nhạc, người dân thường tự giác xếp hàng cho dù có hay không có mặt nhân viên quản lý nhà ga hay người hướng dẫn. Tôi chưa bao giờ thấy hiện tượng chen lấn, xô đẩy tại các địa điểm công cộng ở Tokyo, ngay cả trong trường hợp khẩn cấp như sau trận động đất kinh hoàng hôm 11/3/2011.

Nhiều người hỏi tôi rằng vì sao người Nhật lại có ý thức chấp hành pháp luật cao như vậy khi tham gia giao thông? Câu trả lời là các nhà chức trách Nhật chú trọng tuyên truyền và giáo dục luật lệ giao thông cho mọi công dân ngay từ khi còn bé. Khi còn học mẫu giáo, các em nhỏ đã được các thầy, cô giáo trang bị những kiến thức cơ bản về luật giao thông. Các em cũng được tiếp xúc với các quy định giao thông thông qua các trò chơi trên máy vi tính ở các trung tâm vui chơi miễn phí dành cho trẻ em. Càng học lên cao, các em càng được trang bị kiến thức sâu hơn về luật lệ giao thông. Vì vậy, ý thức chấp hành luật lệ giao thông đã ăn sâu vào người dân nơi đây.

Không chỉ bằng các biện pháp tuyên truyền-giáo dục, Chính phủ Nhật Bản còn đưa ra các chế tài cực kỳ nghiêm khắc nhằm răn đe những hành vi vi phạm luật lệ giao thông. Chẳng hạn, nếu bạn đỗ xe ô tô sai vị trí, bạn sẽ bị phạt từ 120 đến 200USD. Nếu tái phạm nhiều lần, bạn sẽ bị cấm sử dụng xe trong một thời hạn nhất định, từ 3 đến 6 tháng, hoặc thậm chí bị tước giấy phép lái xe. Trong trường hợp uống rượu lái xe, bạn có thể bị phạt tù tới 3 năm cùng với số tiền phạt có thể lên tới 500.000 yên (gần 6.500USD). Nếu bạn lái xe không có bằng, bạn sẽ bị phạt tù 1 năm cùng với số tiền phạt là 300.000 yên.

Nhờ công tác tuyên truyền-giáo dục và những chế tài nghiêm khắc, số lượng tai nạn giao thông ở Tokyo cũng như ở Nhật Bản rất thấp. Theo thống kê của cơ quan cảnh sát quốc gia, năm 2009, số lượng người có bằng lái xe ở Nhật Bản lên tới hơn 80,8 triệu người, gần bằng dân số của Việt Nam. Tuy nhiên, số người chết do tai nạn giao thông chỉ là 4.914 người, bằng 42,7% số người chết vì lý do tương tự ở Việt Nam.

Tất nhiên, mọi so sánh đều là khập khiễng. Nhưng với những gì ghi nhận được ở Tokyo, tôi hy vọng rằng các nhà quản lý đô thị ở Việt Nam cũng rút ra được một số bài học bổ ích để phát triển hệ thống giao thông phù hợp cho đất nước và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho người dân.
Thanh Tùng (P/v TTXVN tại Tokyo)

Đọc thêm

Tại sao Nhật Bản lại để Trung Quốc vượt mặt?

Bắc Kinh trỗi dậy trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, bỏ …

Leave a Reply